************************* Hozat-Dersim (Tunceli Dağları)_24.06.934 ************************





Zaza-Kırmanc-Dımıli isimlendirmeleri ve doğru anlayış


Bertal Kahraman

Salı, 06 Nisan 2010


Hozat-Dersim (Tunceli Dağları)_24.06.934
Zaza Kırmanc davası toplumumuz arasında destek bulup, güçlendikçe bu konuda politik, siyasi hesapları bulunan dışımızdaki merkezlerin tavır ve yaklaşımları da, daha ciddi bir şekilkde sorunu saptırmaya, yolundan çıkarmaya ve bulanıklaştırıp, halkımızın kafasının karışmasına umut bağlıyorlar.

Kurt ulusalcılarının silahlı mücadeleden vazgeçmeleriyle birlikte ortaya çıkan kısmi sükünet ortamı, daha önceleri savaş psikolojisinin uçlara ittiği ve uc davranışların belirlediği politik düşünce-yorum tarzının halkımız üzerindeki etkisi giderek yerini daha sakin ve mantıklı değerlendirmelere bırakmış, bu durum özelikle Kürt ulusalcılığının Zaza-Kırmanc meselesine yaklaşımın sekterliği ve inkarcıliğıyla da birleşince, halkımızın kendi kimliğine, davasına, kültürüne sahip çıkmasını kısmen hızlandırmıştır.

Pratik yaşam, pratik hayat en iyi öğretmendir. Bunu, savaş ortamının slogancı politikalarının yerini pratik yaşamdaki sorunların almasıyla çok daha net görmeye başladık.

“Zazaca Kürtçe’nin lehçesidir” politikası pratik hayatta Kürt politikacıları arasında, “Kürtçe, Kürdistanda resmi dildir diğer lehçeler yereldir, çözüm açıktır” anlayışının dillendirilmesi ve savunulmasıyla ortaya çıkmaya başlamış, Kürtçe sanat yapıyoruz diyen Kürt sanatçılarının Dersime Kurmanciyi taşıma çalışmalarının fiyaskoyla sonuçlanması, Kürt edebiyat – kültür toplantılarında, Zazaca konuşulduğunda “anlaşılamaması” gerekçesiyle Kurmanci konuşmaya dönülmesi gibi pratik yaşamdaki örnekler ve politika adına; Dersimin köylerini helikopterlerle bombalatan Çiller hükümetinin ortağı Karayalçını Dersime secenek diye dayatan kör ve aymaz politika halkımız arasında esasen varolan kuşku ve kaygının pratikte açığa çıkmasına yardımcı olmuş ve halkımız mevcut durumu sorgulama konusunda eskisinden daha çok çaba harcar, daha çok soru sorar ve daha çok kendisi olmaya yönelir hale getirmiştir.

Öteden beri Zaza-Kırmanc meselesinde en ufak bir soru sorani “ajan” diye damgalayan, halkımız üzerinde psikolojik terör estirerek düşünmesi ve sorgulamasını sınırlamaya çalışan kör “Kürt milliyetçisi” politika esasen duvara vurmuştur. Bu gün bu çok güçlü olarak görülmese de gelişmenin yönü hep bu yönde olmuş, güçlenip ilerleyen Zaza-Kırmanc halkının kendisine dönmesi yönünde olmuş ve bu gelişme giderek büyümek eğilimindedir.

İşte bu nedenle Milliyetçi Kürt politikacıları kemalizmin kötü bir kopyası olan inkarcı tavrının kaybettirdiğini gördükçe Zaza-Kirmanc aydınlarına, politikacıları, yazar çizerlerine saldırısını sürdürmeye devam etmiş, bu arada bazı Kürt milliyetçisi çevrelerde Zaza-Kırmanc hareketi içinde kafa karışıklığı yaratmak amacıyla Alevi-Sünni ayrımına, Kırmanc-Zaza söylemine ve Dersimli, Dersimli olmayan Zaza ayrımına vurgu yaparak bu konuda ayrılık yaratmaktan medet umduğunu göstermektedir.

İşin tam da bu noktasında Zaza-Kırmanc meselesinde, kimi kişiler maalesef “oltaya takılma” eğilimi göstermek suretiyle yeni yeni güçlenen bir hareketin kendi içine dönerek kendisiyle cebelleşmesine bilerek ya da bilmeyerek katkı sunmaktadır.

Bugün halkımızın Sünni veya Alevi kesimine mensup kişilerin, kendisini Zaza ya da Kırmanc diye adlandıran kesiminin en çok dikkat etmesi gereken hususların başında: bu en çok bilinen konular üzerinde oyuna gelmemek ve bir bardak suda ‘kopartılmak istenen fırtına’ya yüz vermemek olmalıdır.

Bir sır değildir. Halkımızın Alevisi de, Sunnisi de vardir ve de hep olacaktır. Gene bir sır değildir, Kırmanc isimlendirmesi Dersim halkımız için özel bir anlam ifade etmektedir ve bu tarih boyunca hep böyle olmuştur. Gene bir sir değildir, halkımızın Alevisine de, Sünnisine de Türkçe ve Kürtçede ZAZA denmektedir. Dımıli kelimesi, Dımılki-Zazaki-Kırmancki konuşan halkımızın tümünce şu veya bu oranda kullanılmaktadır. Bunları bilmeyen bir Zaza-Kırmanc aydını düşünemiyorum. O halde sorun nedir?

Zaman zaman bazılarının yazdıklarından “Dersim dediğin bölgenin nüfusu nedir? Zaza nüfusu içindeki payı nedir?” türünden söylemler görüyorum. Bu söylemin sahipleri Kürt milliyetçileridir. Merak edenler Rizgari formunun arşivini biraz karıştırsınlar. Kürt milliyetçi şeriatçılarının çabası olduğunu göreceklerdir. Peki bu ırkçı-şeriatçıların söyleminin bizim çevremizdeki bazı kişilerin ağzında dolaşmasının anlamı ne?

Gene kör bir tartışma eğilimidir gidiyor. Halkımızın ismi yokmuş gibi ona isim bulunmaya çalışılıyor. Zaza-Kırmanc-Dımıli, bunların tamamı da halkımızın isimleridir. Bazı bölgelerde bir ya da diğer ismin tercih ediliyor olması da bir realitedir. Bunun bugün yeni keşfedilmiş gibi durup dururken tartışma konusu yapılmasının duşmanlarımızdan başka kime ne yararı var?

Kırmanc ismin içerik olarak Aleviliği de içeriyor olması, bazı Sünni kökenli arkadaşlarımızı niçin rahatsiz etsin, bunu anlamakta güçlük çekiyorum. 38 direnişinin önderleri Munzur gözelerinde Alevi törelerine uygun birlik sözü vererek direnmişlerdir. Bu direnişe gururla sahip çıkıyorsak, direnişi motive eden davranışın kaynağını da en azından anlayıp saygı duymak gerekir diye düşünüyorum.

Dersim kendi tarihiyle kendisine Zaza-Kırmanc mücadelesinde bir yer yaratmıştır. Bunu algılayıp kavrayamayan, buna saygı duymayan bir Zaza-Kırmanc düşünemiyorum.

Dini nedenlerle tarihte hep ayri durmuş olan halkımızın günümüzde ilk kez birlikte hareket etmesinin şartlari oluşmuş, buna sevinmek ve bunu destekleyip güçlendirmek gerekirken, düşmanın propagandasına alet olmanın mantıkla izahi mümkün değildir.

Dışımızdakiler hiç ayrım yapmadan halkımızı ZAZA ismiyle tanımlamaktadır. Bunda kötü olan ne? Bunu da anlamak güç.

Bu tür tartışmaların aramızda yer buluyor olması tuhaf.



Kaynak: http://www.kirmanc.net/

http://www.forum-prinz.com/cgi-bin/forum.cgi?forum_name=1534&message_number=536&pid=

http://dersimzaza.wordpress.com/2010/04/16/zaza-kirmanc-dimili-isimlendirmeleri-ve-dogru-anlayis/