SEVGILI DERSIM KADINLARINA
Hakki CIMEN
Bacilarim, Kardeslerim!
Internetten „Dünya Kadinlari Dersim´e Akacak” baslikli yaziyi okuyunca bunlari yazma geregini duydum.
A. Kurmanc milliyetçiligi, Zaza halkindan ne istiyor?
Söylemek istedigimin anlasilabilmesi için biraz gerilere gitmek zorundayim:
Kurmanc Hamidiye Alaylari komutan ve ileri gelenlerinin çocuklari, Hamidiye Alaylarinin imkanlariyla Istanbul ve Avrupa´da okuma imkani buldular. Buna paralel Ittihat Terakki Partisinin kurulusuyla Kurmanc milli bilinci de gelismeye basladi. O dönemden beri Kurmanc milli bilinciyle hareket eden Kurmanc siyasetçi ve örgütçüler, Zazalari, özellikle son otuz yilda kendi milli davalari icin ikna edip kullandilar.
Zazalar, o dönemde Hamidiye Alaylarina alinmadilar. O dönemde de Zazalar, dini ve milli takip ediliyordu. Osmanli, Kurmanc askerlerini denetleyerek, Zaza kalelerini zaptetmek için Alman generali Helmut von Moltke´yi Dogu´ya göndermesi takibin sadece bir dilimidir (bak. H. von Moltke, “Briefe über die Zustände und Begebenheiten in der Türkei 1835-1839”
.
Dêsim disariya kapali cografya oldugundan; Dêsim ve genel olarak diger Zaza bölgeleri, dünyadaki sosyal, siyasal ve ekonomik gelismelerden nasibini alamadi ve faydalanamadi.
Diger taraftan orjinal Dêsim Alevi Itikati, Zaza milliyetçiligi yapmaya, Türk ve Kurmanc milliyetçiligi gibi gelistirmeye uygun degildi.
Zaza milli kimliginin gelismemesini kisaca böyle açiklayabiliriz.
1960´li yillardan baslamak üzere Kurmanc milliyetçiligi yeniden dirilmeye basladi. Dr Kirmizitoprak, Kemal Burkay ve bunlarin çevresindeki bir avuç Zaza kökenli insan, Zazalar arasinda Kurmanc milliyetçiligi için çalisti. Dêsim´de Zaza halki arasinda ilk kürtçülük propagandasi yapan Osmanli subayi Vet. Nuri´dir. Vet. Nuri´den sonra Dr. S. Kirmizitoprak, Av. K. Burkay ve bunlarin dar çevresi, Dêsim´deki Alevi Zazalar arasinda kürtçülük propagandacilari oldular. Vet. Nuri döneminde de, Kirmizitoprak ve Burkay döneminde de kürtçülük, Dêsim´de kök tutmadi. Taa ki 1970´ten itibaren Zazalar iki ates arasinda kalincaya kadar. Bir taraftan devletin takibi ve zulmü diger taraftan kürtçü örgütlerin terörü Zaza halkin dünyasini altüst etti. Türk ve Kurmanc milliyetçiliginin zulümü ve terörü, tüm dengeleri Zazalarin milli kimligi, kültür degerleri, sosyal ve ruhsal yasami aleyine bozdu. Hayatta olan yasli kusak Alevi Zazalar, bugün de geçmis tarihimizin Kurmanclara dair bölümünü su atasözüyle dile getiriyorlar: „Türk ve Tatarlarin bize yaptigi kötülük bir ise, Kurolarin (Kurmanclarin) yaptigi kötülük ikidir.”
Su örgüt bu örgütün ön saflarinda rüzgardaki kuru kenger gibi bir o bir bu tarafa savrulanlardan hayatta kalan Zazalar, 2000li yillarda hafiza kayibi nedeniyle bu atasözünü unutmaya basladi.
B. Dêsim ne kadar Kurmanc´dir?
2008´in Agustos ayinda Mamekiye´de Pertek´in Kurmanc Milan asiretinden Sayin Kenan Anlas´la yaptigim röpörtajdan su sonuçlar çikti ortaya:
1. Milan Asireti (Necmettin Cevheri´nin asireti) birkac yüz sene önce, Kurmanc- Osmanli Ittifaki tarafindan Urfa´dan bu bölgeye yerlestirilmis. Amaç bölgeyi sunnilestirmekmis.
Bu göçmenlere Pertek´teki köylerinde cami yapilmis. Uzun bir süre Sunni inançlarinin gereklerini yerine getirmisler. Gel zaman git zaman Alevi Zazalarin etkisiyle alevilesmisler. Camileri yikilmis. Ama temelleri daha duruyormus.
2. Hayvan ve diger meta ticareti: Iç Dêsim, Osmanli´ya ve Kurmanc askeri gücüne kapali bir cografya oldugundan Milan Asireti bir zamanlar bölgedeki ticareti etkilemis.
a.) Milan Asireti, bir süre özellikle Dêsim cografyasi için olmazsa olmaz olan katir üretimini ve ticaretini bir monopol gibi elinde tutmus.
b.) Iç Dêsim´e göre bu bölgenin arazisi bereketli oldugundan, bu asiret tahil üreterek, özellikle Bati ve Güney Bati Dêsim halkinin tahil ihtiyacini karsilamis.
c.) Süt ürünleri: Dêsim´de bugün de Savaklilarin (Milanlilarin) ürettikleri koyun türleri ve peynirler çok ilgi bulmaktadir.
3. Sunni Kurmanc Milan Asireti, alevilesmis. Ancak bu asiretle iliskiye giren ve ticaret yapan Dêsim´in Zaza Asiretler de zamanla Milanlilarin (Savaklilarin) ticaret diline meyletmis, sempati ve ihtiyac duyarak ögrenmisler. Biz Zaza Alevilerin, „Kirdaski“ diye adlandirdigimiz dil, bazi dilsel karakterleriyle Zazaca ve Kurmanci´nin karsimi gibidir.
a.) Savak (Milan asireti) yerlesim bölgesine daha yakin olan Pilvanko Binen (Asagi Pilvenk) Kirdaski ve Iç Dêsim´e yakin olan Pilvanko Coren (Yukari Pilvenk) Zazaca konusmaktadir. Oysa her iki köyde yasayan halk Pilvank asiretinin mensuplaridir. Pilvank bir Zaza asiretidir.
b.) Mazgit´in Xiran, Hizol asiretlerinin de bir kesimi Kirdaski ya da iki dili de konusmaktadirlar.
Seymomidu asireti hem Zazaca konusanlara ve hem de Kirdaski konusanlara pirlik yaptigi içindir ki her iki dili konusmaktadir.
Sayin K. Anlas´in verdigi bilgilere göre: Kendi asireti disinda Kirdaski konusan diger Dêsim asiretleri hakikatinde Zaza´dir. Sonra´dan ekonomik ve diger sosyal iliskiler sonucu sadece dillerini degistirmisler. Anlas´a göre, Tunceli bölgesinde hakiki alevilesmis Kurmanc nüfusunun kafa sayisi 3000´i geçmiyor.
Zaza milli bilinci gelismediginden, güçlü bir Zaza örgütlenmesi olusamdi. Örgütsüz kalan Zazalar, Türk ve Kurmanc terörü artinca bir tarafa sirin ya da taraftar görünmek zorunda kaldilar:
a.) CHP demokrat, Bati kilifli görünen ancak radikal bir Türk milliyetçi partisidir. Zaza Soykirimi ve Alevi katliamlari çogunluk bu parti iktidardayken yapildi. Soykirimdan sonra kisa bir dönem önceye kadar Dêsim Zazalari çogunluk bu partiye oy verdiler.
b.) Ancak son otuz yilda terör Dêsim´i, kürtçülügün arka bahçesi yapti. Dêsim Kurmanc olmadigi halde, terörün Dêsim´e tasinmasinin bir tesadüf olmadigini artik bilmeyen kalmadi. 1938 Zaza Soykirimindan dolayi Alevi Zazalarin devlete besledigi antipatiyi, Kurmanc örgüt ve partileri, Kurmanc milliyetçiligi için, devlete karsi asiri kötüye kullaniyorlar. Öyle ki Zazalara “kurtarıcı” kiliginda gelen Kurmanc örgütlerin yaptigi is, Zaza ülkesini isgal etmekten ve Zaza halkini kürtlestirmeye çalismaktan baska hiç birsey degildir.
Heyecanla kalkip zararla oturmak Dêsim Alevi Zazalarda aliskanlik olmus. “Modern Dersim Kültürü” ya da “Tunceli Kültürü”, kendikendini inkar temeli üzerinde ve yabancilarin yararina çalismaktadir. Aslini neslini inkar eden haramzadedir. Kurmanclik yapan Zaza kökenlilerce haramzade olmak normal karsilaniyor. Küçük kariyerler, geçici çikarlar, Kurmanclarin dizdigi pofpoflayici övgüler, kendi milli kimligini inkar etmeye ve daha da ileri giderek baski altina almaya yetiyor.
Devrim diye adlandirilan kitle hareketleri, yapildigi ülkede hiç bir zaman kendi öz çocuklarini yemedi. Bir ülkede belli bir milletin perde arkasinda yönettigi devrimler, hep kendisi için çalistirdigi diger milletlerden besleme çocuklarini yemistir.
Özellikle son yüz senede çok siyasal ve sosyal depremler halkimizi defalarca ezmis, ruhi dengesini bozmustur. Kendine ve kendi degerlerine sahip çikamiyor. Desim Alevi Zazalarin, yabancilarin emri altinda ve yabancilarin örgüt ve partileri adina politika yapanlari, bu bilince ulasirlar mi? Görünen o ki, daha çok defalar siyasi hayal kirikligina ugramalari gerekiyor.
Dêsim kadinlari “Namusumuz Özgürlüğümüzdür” siariyla 8 Mart Dünya Kadinlar gününde, Leyla Zana´li Kurmanc milliyetçiligine ev sahipligi yapacakmis. Geçen yaz da “Munzur Festivali” Kurmanc milliyetçiligine peskes çekildi. Kurmanc milliyetçiligi, 8 Martta da kadin haklarini savunma elbisesi altinda, Dêsim´de Alevi Zazalari, kurmanclastirmak icin asimilasiyon calismalarini hizlandirmaya çalisacaktir. Balikcinin solucana söyledigi gibi: „Sevgili solucan, hava cok güzel. Gel seninle balik tutmaya gidelim.”
Sevgili bacilarim!
Her bakimdan namuslu olmak, ancak her bakımdan özgür olmakla mümkündür.
Namusunuzu koruyunuz.
Anasayfa
Sosyal AÄŸ
Dersim
BeÄŸenilen: 0
